Ga naar homepage
RSS feed
Heleen Kuipers Rietberg alias Tante Riek
Eropuit: Rijksmuseum thuis
Eropuit: Koken met het Drents Museum
Boekentaal Mondiaal
Moving Movies

Heleen Kuipers Rietberg alias Tante Riek

De grootste verzetsorganisatie van Nederland tijdens de Duitse bezetting wordt geleid door een vrouw: Heleen Kuipers-Rietberg – tante Riek – uit Winterswijk. De moeder van vijf kinderen gebruikt haar contacten uit de Gereformeerde Vrouwenbond om een landelijk onderduikersnetwerk op te zetten. Ze wordt gedreven door haar geloof – én een talent om leiding te geven.

Ze wordt ‘De moeder van alle onderduikers’ genoemd.

In november 1942 komt zij in contact met de gereformeerde predikant en verzetsman Frits Slomp. Ze weet hem over te halen om mee te werken aan de oprichting van een landelijke organisatie voor hulp aan onderduikers. Samen zetten ze de grootste verzetsorganisatie in Nederland op: de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers, afgekort LO. De officiële oprichtingsvergadering is op 25 november 1942. Een paar maanden later voegen de Landelijke Knokploegen (de LKP) zich ook bij de LO. In totaal helpt tante Riek circa 300-duizend onderduikers aan onderdak, voedsel en verzorging.

In de afgelopen twee jaar heeft ze zich, moeder van vijf kinderen, vooral beziggehouden met het aan onderdak helpen, voeden en verzorgen van de circa 300.000 onderduikers in Nederland.

Met haar arrestatie in augustus 1944 is een korte maar roemruchte episode voorbij. Ze wordt gevangengezet in doorgangskamp Westerbork en wordt op transport gesteld naar kamp Ravensbrück.

Onderweg ziet ze nog kans een briefje uit de trein gooien, waarin staat te lezen:

‘Lieve Piet en kinderen. Zitten in wagons te wachten op transport. Waarheen? We weten het niet. Wees Gode bevolen. Bidt voor elkaar. Je liefhebbende moeder.’ Het is het laatste levensteken dat de familie ontvangt.

Heleen Kuipers zal tijdens haar periode in Duitse gevangenschap vooral opvallen door haar standvastigheid en haar onwrikbare Godsgeloof, waarvan ze voortdurend getuigt. In de nazirapporten krijgt ze om die reden het predicaat ‘godsdienstwaanzinnig’.

Heleen Kuipers-Rietberg, in verzetskringen beter bekend als tante Riek, zal de oorlog niet overleven, ze sterft in Duitse gevangenschap.

Kranslegging prinses Wilhelmina in 1955

't Geloof heeft haar gedragen,
De liefde gaf haar kracht,
De hoop deed niet versagen,
Tot redding was gebracht'

Deze regels staan bij het standbeeld van een vrouw die een jong hert beschermt. Prinses Wilhelmina onthult op 4 mei 1955 het beeld ter ere van verzetsstrijdster Heleen Kuipers. De vrouw is Heleen zelf, het hert symboliseert de onderduikers voor wie ze zich met hart en ziel inzette. Wilhelmina zegt bij de onthulling: ‘Het geloof, de geestkracht, de taaie volharding en het beleid van tante Riek, met zoveel verbeeldingskracht gevoerd, zullen in onvergetelijke herinnering bij ons voortleven.’

Haar jongste dochter Heleen(tje) is bij de kranslegging: wanneer haar gevraagd wordt of ze niet trots is op haar moeder reageert ze verdrietig: “Trots? Nee ik mis haar verschrikkelijk, ik wou dat ze hier was.”